Filosofie

Socratisch gesprek voor volwassenen

Socrates

Socrates was een klassiek Grieks Atheense filosoof. Hij wordt beschouwd als een van de stichters van de westerse filosofie. De term Socratische gespreksvoering is aan hem ontleend. Socrates leefde van 470 tot 399 v.Chr. Filosofie was voor hem een sociale bezigheid; gesprekken tussen mensen die op zoek zijn naar wijsheid. Hij sprak met iedereen die dat wilde, overal in Athene. Zo probeerde hij ze tot inzicht te brengen. Niet door antwoorden te geven maar door vragen te stellen en ervaringen te onderzoeken.

Het gesprek

Het Socratisch gesprek of de Socratische dialoog of de dialoog is een denkgesprek, meestal in een groep. Het gaat over een denkvraag waar je slechts door erover na te denken het antwoord kunt vinden. Ik zal in het kort uitleggen hoe zo'n gesprek verloopt. Allereerst is er de denkvraag. Voorbeelden van een denkvraag kunnen zijn:

Kun je tegen jezelf liegen?

Maakt het iets uit hoe je heet?

Welke vraag mag je niet stellen?

Wat kun je bezitten?

Daarna geeft een van de deelnemers een voorbeeld bij die denkvraag. Dat mag niet hypothetisch zijn. Verder moet de situatie iets met de vraag te maken hebben. Als alle deelnemers de situatie voor ogen hebben dan gaat iedereen na wat hij of zij nu vindt van het verhaal. Zo'n concrete situatie is een vastomlijnd kader waar van uitvluchten geen sprake kan zijn. Het gaat om die specifieke situatie zonder vooronderstellingen. Het is een gesprek waarin de deelnemers een onderzoekende houding innemen en wat zij van de kwestie vinden en waarom.


Een Socratisch gesprek levert inzichten en zelfkennis op. De woorden en begrippen die met zo'n gesprek samenhangen krijgen een nieuwe en diepere betekenis. Daarbij leer je je gesprekspartners en of dat nu familieleden of collega's zijn, op een andere wijze kennen.


Andere voordelen van het Socratisch gesprek zijn het vrijuit durven spreken, de ander spreekruimte geven (en daardoor de rust creëren beter te gaan luisteren) en elkaar te durven en willen bevragen. Tenslotte leer je je eigen zienswijze te verwoorden en de juiste onderzoeksvragen te formuleren.

Socratisch gesprek voor bedrijven


Verandermanagement



Individuen en organisaties zijn er doorgaans niet op gericht te veranderen. Toch bereikt elk individu of organisatie vroeg of laat het punt waarop het tijd is om dingen anders aan te pakken. Zo'n verandering begint met bewustwording om het vervolgens te willen. Het gaat om het varen van een nieuwe koers en daar is moed, kracht en doorzettingsvermogen voor nodig. 'Verandering is de enige constante'. Dat is geen cliché maar een visie die je steeds vaker om je heen hoort. Iedere organisatie heeft het vermogen om te veranderen. Door je af te stemmen op wat er op dat moment nodig is, blijf je bewegen. 


Zo'n beweging kun je volgen maar anders dan dat je tot nu toe gewend was. (Want als je doet wat je altijd gedaan hebt dan krijg je wat je altijd al kreeg. En dat wil je nu juist niet!) Nee, dit keer ga je de beweging onderzoeken met behulp van het Socratisch gesprek. Door je op die wijze af te stemmen op de verandering, zul je versteld staan over de creatieve inzichten die je ontvangt. En omdat jij het bent, zijn die uniek! Het doorvoeren naar je medewerkers is de volgende stap. Want de medewerkers bepalen in grote maten het succes van de verandering. Die stap is overigens gemakkelijker dan de eerste want jij hebt immers het voortouw al genomen.


'Af en toe een filosoof het bedrijf binnen laten is geen overbodige luxe.'

_ Alain de Botton


Contact